slag om overloon

Na de Slag om Arnhem verlegt Montgomery zijn focus naar het gebied onder Nijmegen om vanuit daar alsnog Duitsland binnen te kunnen trekken. Daartoe moet eerst Brückenkopf Venlo (Bruggenhoofd Venlo) worden uitgeschakeld, een Duits verdedigingsbolwerk.
Het gebied bestaat uit veel kanaaltjes en beekjes. De Duitsers hebben geen moeite om het moerassige Peelgebied te verdedigen. Er is echter één zwakke schakel in hun verdediging: Overloon. De enige plaats waar de geallieerden door de Duitse verdediging zouden kunnen dringen. En dus richten de Duitsers hun noordelijkste verdedigingslinie daar in. 

Ook al zijn de Britten het gebied bij Overloon het dichtst genaderd, toch wordt door het geallieerde opperbevel besloten hen rust te geven en wordt met spoed de Amerikaanse 7e Pantserdivisie (bijgenaamd The lucky 7th) vanuit Noord-Frankrijk naar Overloon gedirigeerd om deze klus te klaren.

Op maandag 25 september en dinsdag 26 september vallen de eerste granaten in het dorp Overloon. Het wordt te gevaarlijk voor de bevolking en op woensdagmiddag 27 september moet de Overloonse bevolking op bevel van de Duitsers vertrekken. Ruim 1300 mensen lopen in de stromende regen richting Maashees. Ook de inwoners van Vierlingsbeek, Groeningen en Vortum-Mullem moeten hun dorpen verlaten. Velen komen via allerlei routes in Venray terecht waar ze wanneer Venray ook doelwit wordt van aanvallen en bombardementen wekenlang in schuilkelders onder barre omstandigheden moeten zien te overleven.

Terwijl de Britse troepen zich ver ten noorden van Overloon positioneren, is de American 7th Armored Division nog onderweg vanuit Frankrijk. Gedurende deze dagen, waarin de Duitse verdedigers geen tegenstand ondervinden, richten ze een sterke verdediging op rond Overloon. Het feit dat de Britten de Duitsers niet onder druk zetten tot de Amerikaanse troepen arriveren om hen te ontzetten, is een belangrijke oorzaak van de grote problemen die zich zullen voordoen…

De Amerikaanse onderschatting van het aantal Duitsers in het gebied, evenals de gekozen aanvalstactiek, vindt plaats op het allerhoogste niveau. Het plan is om Overloon te veroveren met een gecombineerde aanval van een infantry division (29e) en een armored division (7e). Maar generaal Courtney Hodges, bevelhebber van het First US Army, baseert zijn schattingen van het aantal Duitsers in de regio Overloon op inlichtingenrapporten van het XIX Korps, nog voordat de 7th Armored Division in Nederland arriveert. In zijn optimisme schrapt Hodges het plan met twee divisies en wijst hij de 7th Armored Division als enige aan om Overloon in te nemen. Deze beslissing zal fataal blijken. Want volgens dat inlichtingenrapport waarop Hodges zijn aanvalsplan baseert, zouden er in totaal 2000 Duitsers in het gebied zijn. Maar in werkelijkheid zijn er maar liefst 15.000 Duitsers aanwezig! Naast het onderschatte aantal Duitse troepen blijken ook het Duitse materieel, de motivatie en de vechtlust van een hoger niveau te zijn dan de geallieerden op dat moment inschatten.

De Amerikaanse aanval wordt ingezet in de middag van 30 september. Maar wanneer de ochtend aanbreekt, bevinden de acht mannen die die dag sneuvelen in de gevechten bij Overloon zich nog steeds 25 tot 30 mijl van het aanvalspunt.
Ze zien het terrein en de situatie waar ze moeten aanvallen pas minuten voor de aanval! Ze zijn totaal onbekend met het terrein en de werkelijkheid van de situatie.
Daarnaast is er de enorme hoeveelheid felle Duitse tegenstand en het slechte weer, de hevige regen en de kou die het gebied tot een hel maken.
In de nacht van 3 op 4 oktober vindt de laatste Amerikaanse aanval plaats, maar de infanterie wordt zo zwaar onder vuur genomen dat ze de tanks niet kunnen volgen. Er wordt besloten om alles en iedereen terug te trekken.

Het is allemaal een tragische, fatale vergissing van de Britse en Amerikaanse bevelhebbers op hoog niveau, die de 7th Armored Division in de positie brengen met onjuiste inlichtingen en een totaal misverstand over de werkelijkheid van de situatie, op een plek die ze pas minuten voor het begin van de strijd voor het eerst zien…

Zaterdag 7 oktober worden de Amerikanen afgelost door de Britten. De Amerikanen vertrekken naar de omgeving van Deurne voor flankbeveiliging van de Britten.

Donderdag 12 oktober vallen de Britten aan vanuit de bossen bij Stevensbeek.
Na de inleidende artilleriebeschieting volgt er geconcentreerd artillerievuur dat vóór de gereedstaande infanteristen neerkomt. In de vorm van een creeping barrage, de vuurwalstactiek die de Britten in diverse oorlogen vaker succesvol hebben toegepast, schuift het vuur en de inslagen van de meer dan 200 kanonnen iedere vijf minuten 100 meter op met als doel zo het Duitse verzet te breken.
Na hevige gevechten bereikt de Britse infanterie, ondersteund door tanks, eindelijk Overloon Het dorp dat door de vuurwals zeer zwaar beschadigd is.

De volgende dag wordt Overloon bijna huis voor huis gezuiverd van achtergebleven Duitsers. In de bossen rond Overloon vinden nog felle gevechten plaats.
Zaterdag 14 oktober wordt het gebied ten zuiden van Overloon tot aan de Molenbeek veroverd door de Britten.
De zondag wordt gebruikt voor reorganisaties en reparaties voor de komende aanval op Venray.

Op maandagmorgen 16 oktober begint de aanval op Venray met de oversteek van de Loobeek, ook Molenbeek genoemd, tussen Overloon en Venray en die bij Vierlingsbeek uitmondt in de Maas.
Door hevige regenval en de door de Duitsers ontregelde waterhuishouding is de Molenbeek op sommige plaatsen zes meter breed geworden. Omdat de Duitsers veel mijnen gelegd hebben, zelfs ín de beek, is het een moeilijk te nemen hindernis.
De Britse overtocht lijkt in eerste instantie uit de draaien op een mislukking, mede door de enorme felle Duitse tegenstand.
Toch lukt het de Britten uiteindelijk de beek over te steken en lukt het hun de Duitsers terug te dringen.
De Molenbeek krijgt de bijnaam Bloedbeek vanwege de vele Britse gesneuvelden.

Dinsdag 17 oktober volgt de verovering van de gebieden tot aan Venray en woensdag 18 oktober wordt Venray bevrijd. Maar de situatie in zowel Overloon als het ook zwaar getroffen Venray is onleefbaar. De Britten besluiten op 25 oktober alsnog om heel Venray en omgeving, in totaal zo’n 15.000 mensen, te evacueren naar plaatsen in Midden-Brabant en zelfs België.

Het frontgebied blijft vervolgens in deze regio. Pas wanneer in november eindelijk het hele bruggenhoofd Venlo kan worden veroverd is deze fase in de operatie voorbij.

De burgerbevolking kan pas in het voorjaar 1945 terug naar huis. Of beter: wat er nog van over is. Een nieuw bestaan opbouwen op de puinhopen van Overloon en Venray.

De vergeten Slag. De Slag in de schaduw.
Het zijn twee veelgehoorde benamingen voor de Slag om Overloon.
In werkelijkheid een Slag met veel impact. En daarom een Slag die nooit vergeten mag worden.